Việt luận

"Khởi đầu cho sự xuất hiện của Hội Chứng Hải Chiến Hoàng Sa là các tờ báo có thu nhận bọn hai mang bắt đầu dựa hơi sự càn quấy của Tàu ở Biển Đông để trây trét lên mặt báo những bài viết về Hải Chiến Hoàng Sa, trong đó những người thuộc lực lượng hải quân Việt Nam Cộng Hòa có tham gia trận “hải chiến”, có bị thương, có bị Tàu bắt làm tù binh, hoặc có tử trận, đều được ngợi ca như những anh hùng chống giặc ngoại xâm, giữ gìn biển đảo. Dần dần, sự lở lói lan dần thành sự công khai nơi công chúng bị kích động với niềm tin thơ ngây rằng báo là báo của Đảng, và báo nói tức Đảng nói, nên hàng hàng lớp lớp từ thường dân đến quan chức ít học lịch sử thi nhau đăng đàn nói về Hải Chiến Hoàng Sa và đòi công nhận những binh sĩ Việt Nam Cộng Hòa tử trận trong “hải chiến” là anh hùng liệt sĩ. Và cực điểm của sự suy đồi là một bầy đàn của những kẻ có tì vết hư hỏng, hư đốn huy động tiền để lo ngôi nhà mới cho gia đình một vị nguyên sĩ quan hải quân Việt Nam Cộng Hòa, rồi kêu gọi kiều bào hải ngoại gởi tiền về cho nhóm để nhóm thực hiện việc “đền ơn đáp nghĩa” những “anh hùng liệt sĩ” ấy. Đúng là bài bản dở hơi của bọn man di chống Cộng".


Trên đây là ý kiến của bác Hoàng Hữu Phước một Blogger và là Đại Biểu quốc hội, trong bài “Hội Chứng Hải Chiến Hoàng Sa”. Tôi đồng tình với bác Phước và nhận ra sự thật rất chua xót rằng nền báo chí nước nhà đang lâm trọng bệnh. Một nguy cơ lớn là thay vì đảm nhiệm vai trò "quyền lực thứ tư" đứng về phía lợi ích Nhân Dân, quyền lợi đất nước, báo chí sẽ trở thành công cụ cho các nước thù địch hủy hoại thành quả cách mạng. Tui không thích bi kịch hóa vấn đề hay nói quá lên để hù con nít. Chẳng qua tui có đọc chút ít về thời kỳ trước khi Liên Xô sập cái đùng thì tui thấy báo chí xứ ta bây giờ khá giống báo chí Liên Xô thời ấy. Nghĩa là có những anh "chấy thức cấp tiến" hay “phóng tinh viên” to mồm kêu gào xét lại lịch sử, bôi xóa các giá trị cốt lõi, các bài cổ vũ "thay đổi abc xyz" "đổi mới để hội nhập quốc tế",v.v... mà nói toạc móng heo ra là ngoan ngoãn vâng lời dạy dỗ về "rân chủ-nhơn quèn" của ông trùm vi phạm Tự do-Nhân quyền: ông Mỹ, để rồi bị cuốn vào cái vòng kim cô chủ nghĩa thực dân kiểu mới như hàng đống nạn nhân khác.

Bài bản ức hiếp một đất nước xa lắc xa lơ của ông Mỹ nhìn chung là nhất quán và không mấy lạ lẫm, đó là gây mất ổn định, xào xáo cái đã rồi mới đến các chiến dịch "dựng vua, nặn tổng thống". Bao giờ báo chí cũng là nơi ông Mỹ gieo mầm hỗn loạn đầu tiên. Thời gian qua chúng ta đã chứng kiến sự xuất hiện khá nhiều những bài báo độc hại trên báo mạng. Điều tai hại nhất là những bài báo như vậy làm quần chúng hoang mang về đường lối lãnh đạo của Đảng, chính sách ngoại giao của Nhà nước. Nguyên nhân đúng như Đại Biểu Quốc Hội Hoàng Hữu Phước nhận xét: "Dần dần, sự lở lói lan dần thành sự công khai nơi công chúng bị kích động với niềm tin thơ ngây rằng báo là báo của Đảng, và báo nói tức Đảng nói". Báo mạng không chỉ tiềm ẩn nguy cơ trở thành phản cách mạng mà mức độ lá cải nhảm nhí của báo mạng tăng dần theo ngày tháng. Có người ngửa mặt than trời không biết nên đọc báo nào cho an toàn để tiếp nhận thông tin xác thực, nắm bắt tình hình đúng đắn. Cụm từ BÁO CHÍ CÁCH MẠNG đầy tự hào một thời được người ta đặt trong ngoặc kép để mỉa mai các lều báo. Vô tình những tờ báo đúng chất cách mạng bị "văng miểng".

Chúng ta tránh cho quần chúng bị các bài báo độc hại làm hoang mang, chia rẽ, bất đồng như thế nào? Trả lời câu hỏi này phải là những nhân sĩ, trí thức học hàm học vị đầy mình, trán nhăn tóc bạc chớ quần chúng cần lao như tui biết gì mà chém. Tuy vậy, là một công dân gương mẫu, ý thức được trách nhiệm của mình đối với đất nước, tui cũng cũng xin mạn phép phọt ra giải pháp. Giải pháp của tui có được nhà nước ngó ngàng tới hay không tui không quan tâm, chủ yếu là tui được thực thi quyền dân chủ cũng như hăng hái đóng góp cho xã hội là tui sướng vãi rồi. Dài dòng xí để bà con hiểu tâm tư của một công dân luôn trăn trở vì đất nước.

Ở Việt Nam trường công lập thì biển hiệu ở cổng trường ghi vỏn vẹn "trường XYZ". Trường bán công hay dân lập thì trước tên có thêm chữ dân lập / bán công. Thiên hạ chỉ cần dòm tên trường là phần nào biết chất lượng giáo dục, thường thì học giỏi ai lại tự giác vào trường dân lập. Cho dù là trường công hay dân lập thì học sinh vẫn học chương trình của Bộ giáo dục quy định, cũng phải thi cử như nhau. Vậy tại sao chúng ta không phân chia hai loại hình báo chí bằng cách dán nhãn. Các tờ báo Cách Mạng như Nhân Dân, QĐND, CAND cứ chuyên tâm miệt mài sự nghiệp cách mạng. Đây là những tờ báo chính thống tin tức đáng tin cậy và thể hiện quan điểm chính thống của nhà nước - chính phủ. Nhân viên các tờ báo này từ sếp tới lính lác cứ yên tâm cống hiến cho sự nghiệp "báo chí cách mạng", lương bổng ngân sách lo. Và trên trang chính (home) phải đóng cái dấu "Báo chí cách mạng". Các tờ báo còn lại như thanhnienonline, motthegioi, giaoduc.vn, Petrotimes, Phunutoday, Soha,Vietnamnet... được xếp vào hàng báo chợ. Các tờ báo này tự sống, nhà nước chỉ trả lương đủ mua gạo mỗi ngày, các phóng tinh viên, nhào nặn viên cứ miệt mài sự nghiệp kiếm view, kiếm quảng cáo. Và bắt buộc trên loại báo này phải đóng cái mộc "báo chợ". Thế là từ đây người đọc chả phải lăn tăn hay đau đầu khi đọc báo. Thích báo cách mạng hay báo chợ thì cứ vô tư mà đọc hàng chính chủ, chả sợ mình nhầm. Và các nhà báo chân chính sẽ không còn bị xếp chung chiếu với phóng tinh viên báo chợ nữa. Thế là xong, vẹn cả đôi đường!
Bao Bất Đồng

Bạn mua một tờ báo giấy vài ngàn đồng vào mỗi buổi sáng. Đọc cho hết từ trang bìa đến trang cuối sau đó bạn có thể bán ve chai, dùng gói xôi hay vài việc linh tinh nào đó. Có thể bạn rất quan tâm một bài viết nhưng bạn không thể kẹp tờ báo vào nách chạy khắp xóm ,gặp ai cũng dí tờ bài báo vào mặt người ta và nói "tui mới đọc bài này , ý kiến của tôi abc xyz ..."

Với Báo mạng, "cộng đồng mạng" làm được những điều mà người đọc báo giấy không thể. Báo mạng là miễn phí ( thứ miễn phí thì đừng đòi hỏi nó phải đáng đồng tiền bát gạo ), click một phát là xem được không tốn một xu. Xem xong là "share" cho vài trăm người ( có thể hàng ngàn , tùy số "friend" trên các mạng xã hội ) kèm theo ý kiến cá nhân. Và bi kịch của "cộng đồng mạng" bắt đầu từ đây : anh sai rồi , ý tui như thế này blah blah . Và thế là có chiến sự.

Thế đấy cuộc chiến ký tự bùng nổ , ngày nào cũng có "Text war". Vấn đề nào càng nhạy cảm thì text- War càng bự. Các nhân mạng , à không , các "mạng nhân" trong "Cộng đồng mang" ngoài đời chả biết là người thế nào nhưng khi kết nối với internet lập tức trở thành các nhà đạo đức , nhà hiền triết ngay và luôn. Công nhận là "Cộng đồng mang" rất nhân ái ,tốt bụng , tấm lòng sáng trưng như đèn pha oto ( qua câu chữ ). Tới 2014 này "Cộng đồng mang" đã lên con số hơn 30 triệu người. Quả thật "Cộng đồng mang" tốt nết như thế thì Việt Nam phúc đức biết bao nhiêu.

"Cộng đồng mang" đọc báo mạng quá nhiều , lại hăng say text -war nên có mấy khi ngồi suy ngẫm. Mọi việc lớn bé "Cộng đồng mang" đều phán theo cảm tính , và cảm tính này là của mấy anh phóng viên báo mạng mớm cho. Để cảm tính dẫn dắt quả đầu là vấn đề của mọi vấn đề liên quan đến "Cộng đồng mạng".
Để bao che hay biện bạch cái xấu "Cộng đồng mang" hay lôi từ "hoàn cảnh".
Cave- trộm cướp, lâm tặc ... : do nghèo ,hoàn cảnh éo le...
Sự thật : đời làm gì có cái luật hễ nghèo là phải làm bậy , và lắm anh chị cave - trộm cướp thoát nghèo rồi vẫn cứ hành nghề cho tới khi bị tóm.

Khi phải đối diện với một hành vi xấu, bầy đàn các "nhà đạo đức" thường lôi tình cảm ra làm lá chắn bảo vệ hoặc làm vũ khí tấn công đối tượng họ đánh dấu.
- trộm chó bị dân làng đánh + đốt chết : đáng đời ,ai bảo trộm "bạn của loài người", nên ....(Tấn công tên trộm chó )

Một tên trộm khác ( chuyên trộm bạc tỷ ) bị công an đánh chết : ôi thương quá ,"công an mất hết tính người" , "gia đình nạn nhân sống làm sao" , " uất ức , chua xót quá "( tấn công Công An )
Sự thật : số tiền tên trộm bị Công an đánh chết kia quy ra ...chó khoản gần chục ngàn con. Tên trộm chó vẫn có gia đình,hắn chết cũng để lại vợ con nheo nhóc đấy chứ mà chẳng thấy "nhà đạo đức" nào xót thương.

Internet là một phương tiện để con người trau dồi tri thức , tiếc thay người Việt Nam dùng internet phần lớn thời gian để chém gió thể hiện cái tôi của mình hơn là đọc hiểu , suy ngẫm.

Lỗi do ai ?

Năm 2000 internet bắt đầu phổ biến ở các nước Âu - Mỹ. Người ta đã dùng email thay cho thư dùng các điện thoại màn hình trắng đen như Palm, Blackberry...để lướt web, nhận email.Bộ Quốc Phòng Mỹ khai sinh internet từ thập niên 80 và chậm rãi đưa nó vào cuộc sống. Nói cách khác người ta có thời gian xây dựng "văn hóa internet"

Năm 2000 Việt Nam bùng nổ xe máy China với các huyền thoại Dream Tàu , wave Hồ Cẩm Đào. Gần như chả mấy người biết mặt mũi cái anh internet ra sao. Chỉ 10 năm sau , internet đã về đến bản , facebook chui tận xó bếp gia đình. Rất nhiều "mạng nhân" ra tiệm mua cái smartphone mà không biết cách sigh up một email, phải nhờ tiệm làm cho. Ấy vậy mà chỉ cần nhét cái sim 3g vào smartphone là "nhân mạng" ấy lập tức trở thành một nhà thông thái , nhà đạo đức, chém gió rào rào
Bùng nổ internet ở Việt Nam quá nhanh , văn hóa mạng chưa đủ thời gian để hình thành. "Cộng đồng mang" cứ như thổ dân lần đầu vào thành phố không biết đèn đỏ -đèn xanh để làm gì .Mức độ hoang dã của "Cộng đồng mang" được người ta gọi là "bầy đàn" cũng không oan.

Góp phần lớn dung dưỡng tính bầy đàn , hoang dã của "Cộng đồng mang" không ai các hơn là các tập đoàn lều báo ( tục danh kền kền chữ nghĩa ). Lều báo thì khỏi phải bàn vì phương châm sinh tồn của họ là "view, view nữa view mãi", mỗi cái view của bạn đọc được quy ra thu nhập của họ thì cớ gì mà họ không đưa tin / viết bài shock câu view ? . Dùng từ "kền kền" để ám chỉ lều báo quả thật nặng nề nhưng hợp lý. Kền kền ăn xác thối , Lều báo gây ra text war, sống nhờ text war
Giá như lều báo không thảm hại nhem nhuốc thế này thì có lẽ tính bầy đàn và căn bệnh tự nhận là "nhà đạo đức" của "Cộng đồng mang" không đến nỗi trầm kha như bây giờ.
Than ôi , nếu có "giá như'' thì người ta đã nhét được Paris vào cái chai rồi.


Và bây giờ , để bảo vệ một hành vi xấu , các "nhà đạo đức" đốt đuốc tìm kiếm cái tốt trông hành vi xấu. Một em bé trộm sách , siêu thị bắt được và làm nhục. Chuyện bé tẹo như cây kẹo nếu hai bên dẫn nhau ra tòa thế nhưng lều báo và cộng đồng mạng xé cho to ra. Các "nhà đạo đức" đang làm luật sư cho em bé một cách hết sức ngớ ngẩn và buồn cười. Họ nói "Ăn cắp sách" là tốt , đáng thông cảm, hoan nghênh không khác mấy Robin Hood hay 108 anh chị Lương Sơn Bạc. Họ vận động quyên góp tiền cho đương sự mua sách , ép cả mấy chục con người đứng xếp hàng khoanh tay xin lỗi đương sự. (Lấy một cái sai khác để sửa sai ,không coi pháp luật ra kí lô nào ). Có mấy nhà đạo đức đặt vấn đề "phải chăng người Việt Nam hay ăn cắp nên đồng cảm với em gái ăn cắp sách ?" Thiệt hết biết, thì ra em gái ấy là một người Việt Nam tiêu biểu ?
Em bé sai một , siêu thị sai một thì "cộng đồng mạng " và lều báo sai đến mười , đến cả trăm.

Hơn 60 trước, nhà Văn Nam Cao cũng đã ngán ngẩm căn bệnh tự bao biện cho cái xấu của mình. Đại khái là có anh nọ trồng được một vườn chuối nhưng bán cho hai người. Kết cục là anh ta than vãn: "Giá như một cây chuối có thể trổ hai buồng thì hắn đã không mang tiếng là người lật lọng".

© Bao Bất Đồng

Điểm qua mấy vụ tào lao của báo mạng lá cải gần đây tôi cảm thấy ớn lạnh sống lưng .Không hiểu ông Trương Gia Bình và các cộng sự , những người tiên phong vác báo mạng về Việt Nam hơn chục năm trước cảm thấy thế nào, có lẽ là “một chút sốc không hề nhẹ” chăng? Báo mạng là xu thế chung của thế giới khi mà internet quá phổ biến và các thiệt bị truy cập đầu cuối giá rẻ như bèo , nhưng với cách làm báo mạng như bây giờ thì tương lai nền báo chí Việt Nam sẽ về đâu?

Những bài báo mạng nhảm nhí không phải chỉ rộ lên mới đây mà có hẳn một quá trình, chằng qua các bài nhảm nhí rơi vào các đề tài “cướp giết hiếp” ,“ca sĩ lộ hàng , tuột váy lòi chảo”, “người mẫu, diễn viên oánh ghen” .. nên người đọc chỉ nhíu mày cho qua hay cảm thấy buồn cười. Khi đụng đến các đề tài lịch sử, chính trị báo mạng lòi ra yếu kém ngay và luôn. Than ôi, lịch sử- chính trị không phải thứ vô thưởng vô phạt như chuyện “ngoại tình công sở”, scandal sao xiếc, viết bậy viết bạ thì độc giả người ta phản ứng ngay, không dễ dàng cho qua.


Cũng là báo, nhưng tại sao báo mạng lại quá củ chuối so với báo giấy? Sự khác biệt căn bản giữa hai loại hình báo chí này là mức độ cầu toàn của người đọc và trách nhiệm của người làm báo.

Với một tờ báo giấy , người ta phải bỏ tiền ra mua , và phải đọc cặn kẽ, sau khi đọc có thể dùng gói xôi hay làm gì linh tinh vớ vẩn. Người ta mua một tờ báo giấy là vì thói quen và niềm tin đối với tờ báo đó chứ không lật xem có bài nào “shock” mới mua. Để giữ được niềm tin của người đọc thì tờ báo đó phải làm nội dung thật tốt, họ cẩn thận với từng con chữ được in ra. Liên tục mấy năm trời, trên tờ Tuổi trẻ cười (phụ san của Tuổi Trẻ Tp. Hồ Chí Minh) có một chuyện mục rất hấp dẫn tên là “Quán mắc cỡ”. Trong mục này, người phụ trách và bạn đọc chuyên nhặt sạn trên báo giấy ,và không tờ báo nào được ưu ái tha cho. Các lỗi ngữ pháp, chính tả, kiến thức , sự kiện …tất tần tật được mổ xẻ một cách hóm hỉnh và thú vị . Ví dụ như vậy để thấy rằng người làm báo giấy và người đọc báo giấy rất cầu toàn . Nội dung mà bá láp thì bào in ra chỉ có cân ký bán ve chai mà thôi.

Với báo mạng, người đọc miễn phí , chủ báo sống nhờ quảng cáo, càng nhiều view thì tiền quảng cáo càng nhiều . View và View, đây là vấn đề của mọi vấn đề liên quan đến báo mạng. Vậy làm sao để có view cao?

I. Tít "sốc"
Trong một rừng thông tin, hình ảnh trên màn hình máy tính / mobile thì tít sốc chiếm đến 75% khả năng bài báo được đọc hay không. Có nhiều cách giật tít sốc kinh điển. Thứ nhất là chơi tựa có cú pháp “Cộng đồng mạng phát sốt vì ABC XYZ”. ABC XYZ có thể là một sự kiện hoặc đơn giản là bài hát, cái váy, món đồ chơi ….và cộng đồng mạng có sốt thật hay không thì …có ai cãi đâu mà lo? Mà có muốn cãi cũng chả được, vì anh đã click vào xem chứng tỏ anh cũng bị “sốt” rồi còn gì? Một loại cú pháp thông dụng nữa là dùng từ “lộ“, như kiểu Apple rò rỉ hình ảnh iphone 6,7,8 ..gì đấy. Lộ siêu xe của ngôi sao X, lộ diện váy cưới ca sĩ Y….dù rằng người ta công khai đưa lên truyền thông chứ chẳng bị Pararazazzi chụp hình lén hay laptop của họ bị hack. Thậm chí Mc Donald công bố bảng giá mà có báo giật tít “Lộ bảng giá của McDonald ở Việt Nam, rẻ hơn ở nước ngoài nhiều”. Cách giật tít sốc khác lợi hại hơn dành cho các “chiên da sốc” có nội công thâm hậu là chơi trò lắt léo ngôn từ hoặc hình sự - trầm trọng hóa sự việc lên. Hai con trâu trong hội chọi trâu chọi nhau, một con chết, qua ngòi bút của trang tin Zing thành ra thế này “Ngưu thủ Đồ Sơn bị trâu Hà Nội húc chết sau một giây”. Đừng nói người đọc, chắc cả tổng biên tập mới liếc qua cũng tưởng con trâu húc chết anh chàng cỡi trâu. Nhớ dạo bão Hải Yến vào Việt Nam, do trời mưa to, tầm nhìn kém , tài xế xe khách tông trúng một phóng viên làm người này chết, Báo Đất Việt giật tít thế này “Tài xế đâm chết nữ phóng viên bị bắt”, trang Ngoisao thì “ Bắt tài xế đâm chết nữ phóng viên trong siêu bão”. Chỉ là một vụ tai nạn giao thông mà làm như án hình sự, như các băng đảng ám sát nhà báo bịt đầu mối trong phim Mỹ.

II. Nội dung mì ăn liền- xôi thịt
Các đề tài không bao giờ nhàm chán báo lá cải ưa thích là cướp - giết - hiếp, trai gái - đực cái và "xì-căng-đan sâu- bịt". Trong mỗi người chúng ta, cái máu hiếu kỳ ưa chuyện thị phi ít nhiều ai cũng có, và báo lá cải khai thác triệt để chỗ này và chúng ta phải thừa nhận họ thành công. Những chuyện riêng tư kiểu trắc trở tình dục - tình yêu được báo lá cải tương lên và chém gió rần rần, và bao giờ lượng view cũng khủng.

Những bức thư của đọc giả kể lể họ ngoại tình, cắm sừng bạn đời thế nào rất chi tiết dài cả trang rất được hoan nghênh. Chuyện tự kể chi tiết dến mức nếu nó là thật thì gia đình người ta biết ngay, và giữa cuộc đời bề bộn này mấy ai rảnh rỗi đi kể lể với báo chí “tôi đã ăn vụng và chùi mép thế nào” (?) mặc kệ tính chất thực hư, những chuyện nhảm nhí ấy người ta vẫn đọc ào ào như thứ tiểu thuyết diễm tình có pha mùi tình dục. Tờ báo đâu cần quan tâm bọn trẻ mới lớn, đầu óc trong sáng như tờ giấy trắng bị nhiễm thứ văn hóa rác rưởi kia. Dạo trước báo mạng một phen nổi sóng vì chuyện bịa như thiệt về cô gái nào đó cưỡng hiếp mấy chục gã đàn ông, mỗi ngày vài chục "shot"(!?). Mới đây thôi Vietnamnet lại đăng bài về ca sĩ Chế Linh “vẫn sinh hoạt đều đặn với 4 bà vợ” làm người ta tặc lưỡi tự hỏi không lẽ mỗi lần “ấy” xong, ông ta báo cáo với phóng viên.

III. Hậu quả
Với tư duy làm báo “view là trên hết” thì không lạ chút nào khi đội ngũ làm báo mạng chất lượng xập xệ đến độ thảm thương như thế vì làm sao trong một trường “áp lực view” có thể lòi ra được những phóng viên tử tế tâm huyết với nghề mà gò lưng trên từng con chữ, viết những phóng sự, bình luận đặc sắc làm người đọc ngỡ ngàng. Người ta có thể xem báo mạng là thứ giải trí rẻ tiền như K-pop hay nhạc thị trường chỉ khi nó vô hại, khi nó chuyên mảng “xôi thịt” nhưng khi nó đụng đến lịch sử- chính trị - thời sự thì không ai có thể làm ngơ được nữa. Từ đây trên mạng có thuật ngữ “phóng tinh viên” để ám chỉ các phóng viên dốt nát lịch sử, nhận thức chính trị yếu kém, kiến thức xã hội vá chằng vá đụp,... Họ có thể phăm phăm viết tào lao một lúc mấy bài về lịch sử hay bê nguyên xi một bài báo kiểu “tâm lý chiến” của báo Mỹ rồi dịch ra tiếng Việt rồi tương lên mặt báo. Một cách vô tình (tôi cầu mong họ không phải cố ý ) họ đã tiếp tay cho các thế lực thù địch muốn nhào nặn lịch sử và âm mưu diễn biến hòa bình, chống phá đất nước. Không phải tự nhiên mà có người lập hẳn một trang Leubao.Vn để sửa lưng đội ngũ phóng tinh viên này mỗi khi họ sai.
Đáng lo thay...
© Bao Bất Bình