Việt luận

Pháp luật được xây dựng và ban hành nhằm điều chỉnh các hành vi của con người sống trong một xã hội nhất định. Tuân thủ pháp luật giúp con người đảm bảo được sự công bằng và đạt được các quyền lợi mà họ xứng đáng được nhận. Để hiểu đúng, thực hiện đúng Pháp luật cần phải có sự tôn trọng và hiểu rõ những quy định được đề ra.
Báo chí là một kênh thông tin hữu hiệu để tuyên truyền, giúp đỡ người dân hiểu rõ những quy định của Pháp luật, đồng thời, định hướng người dân thực hiện theo các quy định được Nhà nước ban hành nhằm đảm bảo tính nghiêm minh, công bằng của Pháp luật. Muốn vậy, nhà báo phải là người hiểu rõ thông tin cần truyền đạt, nắm vững nội dung để có phương pháp diễn giải hợp lý, rõ ràng, dễ hiểu. Chỉ cần hiểu sai, diễn đạt sai có thể gây ra những phản ứng tiêu cực từ độc giả đối với các chủ trương, chính sách mà Đảng và Nhà nước xây dựng. Câu chuyện “xe chính chủ” là một điển hình trong trường hợp này.
Về vấn đề không chuyển quyền sở hữu phương tiện giao thông đường bộ được quy định như sau:
Nghị định 71/2012/NĐ-CP ngày 19/09/2013 sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 34/2010/NĐ-CP ngày 02/04/2010 của Chính phủ quy định xửa phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
“Điều 33. Xử phạt chủ phương tiện vi phạm quy định liên quan đến giao thông đường bộ
3. Phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1.200.000 đồng đối với chủ xe mô tô, xe gắn máy; các loại xe tương tự mô tô vi phạm một trong các hành vi sau đây:
…
e) Không chuyển quyền sở hữu phương tiện theo quy định;
…
6. Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với chủ xe ô tô, máy kéo, xe máy chuyên dùng và các loại xe tương tự ô tô vi phạm một trong các hành vi sau đây:
c) Không chuyển quyền sở hữu phương tiện theo quy định;
Để hướng dẫn các lực lượng xử lý vi phạm, ngày 01/03/2013, Bộ Công an ra Thông tư số 11/2013/TT-BCA Quy định chi tiết thi hành một số điều của Nghị định số 34/2010/NĐ-CP ngày 02/10/2010 và Nghị định số 71/2012/NĐ-CP ngày 19/9/2012 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 34/2010/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
Điều 9. Xử phạt hành vi không chuyển quyền sở hữu phương tiện theo quy định (Điểm e Khoản 3 và Điểm c Khoản 6 Điều 33 Nghị định số 34)
1. Xe đang lưu thông trên đường, không được dừng xe để kiểm soát, xử lý hành vi “Không chuyển quyền sở hữu phương tiện theo quy định”.
2. Thông qua công tác đăng ký, cấp biển số; điều tra, giải quyết tai nạn giao thông; qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ; các trường hợp phương tiện vi phạm bị tạm giữ theo quy định và qua điều tra các vụ án hình sự, nếu phát hiện người mua hoặc người bán không làm thủ tục sang tên, di chuyển, thay đổi đăng ký xe (sau đây gọi là mua, bán xe không sang tên) theo quy định tại Thông tư của Bộ Công an quy định về đăng ký xe, thì phải xác minh, xác định rõ hành vi vi phạm: “mua, bán xe không sang tên” và xử phạt trường hợp quá thời gian 30 ngày, kể từ ngày làm giấy tờ mua, bán xe nhưng chưa làm thủ tục sang tên, di chuyển thay đổi đăng ký xe theo quy định.
Như vậy, nếu xem xét đầy đủ có thể nhận thấy Bộ Công an quy định rõ ràng việc xử phạt vấn đề “Không chuyển quyền sở hữu phương tiện theo quy định” ở Khoản 2, điều 9 TT 11/2013/TT-BCA, các lực lượng tuần tra kiểm soát giao thông đường bộ sẽ không được dừng xe để xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi này.
Trong trường hợp thực hiện đúng việc chuyển quyền sở hữu phương tiên giao thông đường bộ. Đối với người mua sẽ đảm bảo quyền sở hữu tài sản của cá nhân, chứng minh được tính hợp pháp của tài sản đang sử dụng, đảm bảo quyền lợi của mình khi xảy ra tranh chấp, mất cắp tài sản. Đối với người bán sẽ tránh được những rắc rối về pháp lý, ví dụ như: người sử dụng xe gây tai nạn, sử dụng phương tiện để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật như cướp giật, kiện tụng về tranh chấp tài sản…Thực tế, nếu suy xét kỹ càng thì quyền lợi của người dân sẽ rất lớn khi chấp hành quy định này của Pháp luật. Qua việc giải thích cụ thể, rõ ràng, nêu ra các ví dụ dễ hiểu sẽ giúp người dân hiểu rõ bản chất của vấn đề, chấp hành Pháp luật tốt hơn, hạn chế những phản ứng tiêu cực đối với chính sách, chủ trương của Nhà nước.
Câu chuyện “Không chuyển quyền sở hữu phương tiện” hay “xe không chính chủ” như cách nói của một số lều báo đã tốn khá nhiều giấy mực và trí óc của những người mang danh Nhà báo lại không suy nghĩ và tìm hiểu sâu rõ bản chất của vấn đề. Trong thời gian qua, đã có những dư luận không tốt về vấn đề Pháp luật rất hợp lý và cần thiết này. Chính vì vậy, các “lều báo” nên coi đây là bài học cụ thể để có những kinh nghiệm cần thiết trong việc tuyên truyền tới người đọc về những vấn đề cụ thể khác của Pháp luật, tránh gây hiểu nhầm, tạo ra các phản ứng tiêu cực trong nhân dân.
HC

Pháp Luật TP.HCM nhận được bài viết dưới đây với lời tâm sự của tác giả: “Viết ra được, tôi cảm thấy nhẹ lòng! Suýt nữa tôi trở thành một người viết báo bất nhân!”


“Em tranh thủ viết bài cho một số tờ báo lá cải ngoài Hà Nội đi. Anh hiện tại đang nhận tổ chức tin bài ở TP.HCM cho năm tờ như dạng này ở Hà Nội, nên em tha hồ viết và kiếm tiền”.

Giữa năm 2011, tôi nhận được lời mời từ phóng viên của một tờ báo mạng ở TP.HCM với gợi ý trên.

Thu nhập “khủng”

Anh phóng viên này cho biết: Viết báo lá cải thu nhập cao, thông tin lại không cần kiểm chứng. Phóng viên chỉ cần khai thác lại một số đề tài cũ đã đăng, thêm mắm thêm muối cho bài dài ra, câu khách là được. Chủ yếu đi vào những đề tài vô thưởng vô phạt như phóng sự nhân vật, chân dung những người có biệt tài chữa bệnh kỳ lạ, đời tư của người nổi tiếng…

Về quy trình tác nghiệp, người này cho biết: “Có đề tài, em chỉ cần làm đề cương dài không quá 200 chữ, đề xuất làm mấy kỳ rồi gửi qua mail cho anh. Anh sẽ chuyển ra ngoài đó. Nếu đề tài được duyệt thì em viết bài. Đăng hay không là quyền của báo, chỉ cần viết và gửi là báo trả nhuận bút đàng hoàng. Mỗi bài dài 2.000 chữ, nhuận bút 1,5 triệu đồng, tiền được chuyển vào tài khoản của em vào đầu mỗi tháng kế tiếp”.

Người này gợi ý khai thác lại đề tài cũ đã đăng trên báo mà tôi đang làm, thêm mắm thêm muối cho dài ra đủ số chữ là được. Cố gắng câu khách, càng giật gân càng tốt. Tôi nhận lời tham gia vì việc viết lách đơn giản, coi như đây là nghề tay trái để có thêm thu nhập.

Giờ đọc lại bài báo này, nhớ lại cách “tác nghiệp” của mình, tôi vẫn thấy xấu hổ. Ảnh: ĐINH BẢO TRUNG

Năm tháng viết cho báo lá cải, tôi tha hồ “nhảy múa” ngòi bút của mình, nhiều thông tin bịa đặt vô thưởng vô phạt một cách trắng trợn, miễn sao giật gân. Phải nói mức độ “tôn trọng” khả năng viết của phóng viên được các báo dạng này đặt lên hàng đầu. Dù mỗi tháng tôi chỉ dành ra khoảng một tuần để viết cho những tờ lá cải này nhưng thu nhập rất “khủng”. Hằng tháng đều đặn từ ngày 1 đến ngày 5 tiền nhuận bút được chuyển vào tài khoản của tôi, ít thì 8 triệu, 10 triệu đồng, có tháng tiền nhuận bút lên đến 15, 20 triệu đồng. Bài viết của tôi đều được giữ nguyên đến 95% khiến cho tôi có cảm giác mỗi chữ của mình được tôn trọng.

Người phóng viên chịu trách nhiệm tổ chức tin bài ở khu vực TP.HCM cho biết: “Anh thấy em viết bài sao ngắn quá, bài nào cũng chỉ làm có một kỳ (tức 2.000 chữ). Nếu là anh, mấy đề tài của em anh kéo ra năm kỳ, 10 kỳ là chuyện bình thường. Chịu khó bịa ra mà kéo dài, viết càng dài càng nhiều tiền, tội gì không viết”. Vừa nói anh bạn phóng viên này vừa bật laptop mở một số bài của các phóng viên khác và nói: “Em thấy không, có đề tài về một nhân vật mà ông này kéo được 10 kỳ, lấy 15 triệu đồng nhuận bút khỏe re. Hay như đề tài khu vườn kỳ lạ, cộng tác viên của anh cũng kéo ra được cả chục kỳ. Chịu khó viết dài ra”.

Anh ta cho biết: “Mỗi tháng anh xử lý tầm 200 bài, lương cứng của anh mỗi tháng gần 30 triệu đồng, ngoài ra anh chịu khó cày ải viết thêm, mỗi tháng thu nhập 50, 70 triệu đồng là bình thường. Anh mới tổng kết nhuận bút của một ông phóng viên thường trú tại Long An, trong năm 2011 ông này viết được 820 triệu đồng tiền nhuận bút, còn người cháu cũng làm thường trú tại tỉnh này thì khiêm tốn hơn, thu nhập năm 2012 của anh ấy là 350 triệu đồng. Hai người này ở Long An được mệnh danh là siêu lá cải, ăn rồi chỉ ngồi một chỗ và cày…”.

“Đào tạo” nhà báo trong vòng... 1 giờ

Thấy việc viết lách dễ dàng, nhuận bút lại cao nên tôi càng lăn xả “bịa”. Mình “cày” chưa đủ, tôi lôi kéo em trai đang là sinh viên năm 3 của Trường ĐH Kinh tế-Luật TP.HCM cùng tham gia.

Em trai tôi nói: “Em đâu biết viết lách gì đâu”. Sau 1 tiếng đồng hồ chỉ bảo, thằng em trở thành “nhà báo” với chiếc máy ảnh “cùi” tôi cấp. Công việc hằng ngày của tôi lên mạng tìm kiếm thông tin giật gân, chủ yếu là đời sống sinh viên, các nhân vật có biệt tài lạ và “bán cái” cho em trai viết bài.

Mới đầu em tôi còn ngại ngùng khi đi tiếp xúc nhân vật với tư cách “nhà báo” nhưng sau khi đăng được bốn kỳ bài “Chuyện ít biết về người biểu diễn những màn kungfu tuyệt đỉnh ở TP.HCM” với nhuận bút 6 triệu đồng, nó lao vào viết chuyên nghiệp hơn. Mỗi tháng thu nhập của nó cũng không dưới 10 triệu đồng, xông xênh lo trang trải đời sống sinh viên và trở thành “nhà báo” lá cải thực thụ. Có điều để tiện cho việc nhận tiền, hai anh em tôi ký chung bút danh là Đinh Bảo Trung.

Ngoài “bán cái” cho em trai, tôi còn hướng dẫn một số sinh viên báo chí tham gia viết bài cho mình hoặc cùng mình viết bài, đem lại một khoản thu nhập không nhỏ hằng tháng.

Sự xấu hổ và nguy cơ hỏng ngòi bút

Chuyện tác nghiệp đơn giản, với mục đích câu khách khiến cho phóng viên dễ dãi với đề tài của mình, thông tin thiếu kiểm chứng. Sau một lần “tai nạn” chết người khiến cho tôi suy nghĩ và quyết tâm giã từ viết bài cho báo lá cải.

Tôi kể ra câu chuyện của mình với mục đích để các phóng viên đang viết bài cho báo lá cải cần cẩn trọng hơn khi đưa tin, bài lên báo. Bởi mỗi chữ của phóng viên trên mặt báo mang tính định hướng dư luận rất lớn.

Ngày 15-11-2011, tôi viết bài hai kỳ: “Người nhạc sĩ có bàn tay tiên chữa bệnh bằng nội lực ở TP.HCM”. Sau đó một tuần, tôi có bài phỏng vấn về người nhạc sĩ này đăng trên báo phunu… Với ba kỳ viết về người nhạc sĩ chữa bệnh bằng cách đặt tay lên vết thương của người bệnh và chữa bệnh bằng nội lực. Ông này có thể chữa được bá bệnh, từ viêm xoang tới các khối u, tiểu đường, gút… Tòa soạn báo yêu cầu đưa địa chỉ và số điện thoại của nhân vật này lên báo để mọi người cùng biết tới.
Toàn bộ thông tin lên báo đều do người nhạc sĩ này cung cấp và tôi không có điều kiện để kiểm chứng do “bận cày”. Sau khi báo đăng, nhân vật này nhận được khoảng 300 cuộc điện thoại của người dân mọi miền đất nước gọi tới và nhờ chữa bệnh. Bản thân ông này cũng được mời ra Hà Nội chữa bệnh cho một số cán bộ bị bệnh gút, được trung tâm nghiên cứu tiềm năng con người tìm đến “nghiên cứu” và hiện tại được mời ra nước ngoài chữa bệnh.

Chuyện ông nhạc sĩ có biệt tài chữa bệnh thực hư thế nào tôi không rõ. Chỉ có điều mỗi ngày có hàng trăm người từ khắp nơi tàu xe vào TP.HCM để nhờ chữa bệnh khiến tôi phân vân. Liệu ông có biệt tài thật hay không. Nếu thật thì không sao, còn không thì mình trở thành một “nhà báo” bất nhân, gieo niềm tin vào bệnh nhân và tiêu tốn tiền bạc, nguy hiểm tới tính mạng của họ. Cuối năm 2011, tôi tìm đến và chữa thử. Sau ba lần chữa đau lưng và giãn dây chằng ở cổ, căn bệnh của tôi vẫn không hề thuyên giảm… khiến tôi phân vân và quyết tâm không tham gia viết cho báo lá cải.

Tôi tâm niệm mỗi chữ mình viết ra phải làm sao cho đúng, cho trúng. Nếu phóng viên viết sai, biên tập xử lý đăng bài một cách đơn giản sẽ gây hiệu ứng định hướng xấu cho xã hội./.

---

© ĐINH BẢO TRUNG (Theo Pháp luật TPHCM)

(REDS.VN) Sáng 3/7, vào trang chủ BBC Việt ngữ tôi giật nảy mình khi đọc một dòng title in đậm ở đầu trang: “Chín bộ đội tử nạn ở nhà giàn DK1”.

Mặc dù sau đó đọc phần mô tả bằng dòng chữ nhỏ phía dưới, tôi thở phào vì sự thật chỉ là “Việt Nam chuẩn bị kỷ niệm 23 năm ngày thành lập cụm nhà giàn DK1 ở Biển Đông, nơi đã có chín cán bộ và chiến sỹ tử nạn”, nhưng cách giật title trên trang mạng tiếng Việt của “hãng thông tấn lớn nhất nước Anh” này khiến tôi không khỏi suy nghĩ.
Nó khiến tôi liên tưởng đến kiểu giật title “tráo trở”, “gây sốc” để câu khách của không ít tờ báo mạng có khuynh hướng “lá cải” ở Việt Nam hiện nay. Tôi không hề mong đợi điều này lại lặp lại trên một trang mạng được coi là có uy tín trong tầm quốc tế.

Nhưng đây không phải là lần đầu tiên tôi bị bất ngờ trước kiểu giật title của BBC Việt ngữ.

Trước đó 8 ngày, tôi đã bị “đấm vào mắt” bởi cái title, cũng liên quan đến sự ra đi của người chiến sĩ Việt Nam: “Người cắm cờ ngày 30/4 ‘đột tử’”.

Có nhiều từ ngữ có thể dùng để diễn tả cái chết của một nhân vật lịch sử trong trường hợp này như “đã mất”, “qua đời”, “từ trần”, “đã quá cố”… nhưng các nhân viên của BBC Việt ngữ đã chọn từ ngữ một cách “đểu cáng” nhất: Đột tử, và còn nhét trong dấu ngoặc như một sự nhấn mạnh.

Hẳn là rất nhiều độc giả đã click chuột vào đọc bài viết này vì tò mò trước nguyên nhân “đột tử” của Đại tá Bùi Quang Thận hơn là vì sự tưởng nhớ đến một nhân vật gắn với thời khắc lịch sử quan trọng của dân tộc Việt Nam.

Trên đây chỉ là hai trường hợp gần đây trong số nhiều trường hợp tương tự xảy ra trên trang BBC Việt ngữ mà tôi bắt gặp trong vài năm đọc tin từ trang mạng này. Thường thì tôi sẽ cười xoà cho qua. Nhưng lần này thì tôi không thể không bức xúc khi cảm nhận được sự thiếu tôn trọng quá đáng mà BBC Việt ngữ dành cho vong linh của các chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tôi có thể hiểu vì sao trên báo mạng ở Việt Nam luôn xuất hiện những cái title giật gân và gây sốc. Họ làm vậy vì phải chịu áp lực tăng lượng view, thu hút quảng cáo, vì đó là nguồn lợi nhuận chính của họ.

Nhưng BBC Việt ngữ là một câu chuyện hoàn toàn khác. Nếu vấn đề của các tờ báo mạng Việt Nam là kinh tế, thì với BBC đó chỉ có thể là chính trị.

BBC Việt ngữ thường đăng tài các bài viết có quan điểm thân phương Tây, chẳng có gì khó hiểu, vì đội ngũ nhân viên mang dòng máu Việt Nam của họ được trả lương để làm điều đó. Tôi cũng sẽ không thể làm khác nếu ở vị trí của họ.

Nhưng họ đã đi quá xa khi thể hiện thái độ trịch thượng trên sự ra đi của các nhân vật lịch sử để, cũng như lấy điều đó làm công cụ tăng view một cách rẻ tiền cho trang mạng của mình. Ngay cả các tờ báo “nặng mùi cải” nhất của Việt nam cũng không bao giờ làm điều tương tự.

Tôi sẽ không tẩy chay BBC Việt ngữ chỉ vì chuyện mấy cái title. Nhưng tôi sẽ nhìn trang mạng với một ánh mắt khác. Thay vì sự nể nang nhất định trước uy tín của một hãng thông tấn quốc tế lớn, tôi sẽ “hạ cấp” nó xuống ngang tầm với những tờ báo mang khuynh hướng “lá cải” đầy rẫy ở Việt Nam hiện nay./.

---

LÊ HÙNG (RED VN)

“Phải khẳng định trong xã hội chúng ta không có báo lá cải. Tuy nhiên có tờ báo trong một thời kỳ, thời điểm nào đó đã không thực hiện đúng tôn chỉ mục đích. Đây chỉ là hiện tượng thể hiện khuynh hướng báo lá cải”. Đó là trả lời chất vấn trước Quốc hội của Bộ trưởng Thông tin-Truyền thông Nguyễn Bắc Son ngày 21/11/2013.

"Cảm hứng" với câu trả lời của bộ trưởng Son, blogger Hòa Bình đã biểu lộ chính kiến của mình một cách ý nhị như sau:

---

---

Để phụ họa thêm không khí, Lều Báo tôi xin đóng góp 1 mình ảnh nữa cho xôm tụ:

Trên Thanh Niên online ngày 26/4/2012, tác giả Minh Phong đã viết: “Báo lá cải là gì? Tại sao lại là “lá cải” chứ không phải là “lá tre”, “lá ổi”…? Do khổ tờ báo to bằng lá cải? Do báo sau khi đọc xong chả có giá trị gì ngoài việc gói rau và một ngày sau nội dung bốc mùi rau cải? Có một cách giải thích này nghe có vẻ xuôi tai: phần lớn báo chí Sài Gòn trước giải phóng có các bài viết do ký giả tự săn tin và viết thì ít mà do ban biên tập “sưu tầm” từ những nguồn “đáng tin cậy” để dán vào tờ báo, giống như chọn từ mỗi chiếc bắp cải một lá cải đẹp bỏ vào nồi nấu, cho thêm gia vị, rồi bê tô cải “đậm đà hương vị” ra cho thực khách”.

Trên đây dĩ nhiên là chuyện hỏi đùa đáp vui. Dưới đây là chuyện nghiêm túc. Trong bài “Nguồn gốc cụm từ “báo lá cải” ở phương Tây” (Thanh Niên ngày 1/6/2012), tác giả Hoàng Đình đã viết về lược sử của báo lá cải như sau:

“Trong tiếng Anh, “lá cải” được thể hiện bằng từ “tabloid”. Vào cuối thập niên 80 của thế kỷ trước, từ “tabloid” được Hãng dược phẩm Burroughs Wellcome & Co dùng đặt tên cho loại thuốc viên nén, chứ chẳng liên quan gì đến báo chí. Trước đó, hầu hết các loại thuốc đều ở dạng bột nên khá khó uống. Vì thế, loại viên nén (tabloid) ra đời lập tức chiếm ưu thế do dễ nuốt khi uống.

“Mặt khác, vào năm 1890 đến 1900, một xu hướng báo chí mới ra đời. Xu hướng này không hề đặt nặng những vấn đề “đại sự, vĩ mô” mà chỉ tập trung vào các nội dung đơn giản, dễ đọc để thu hút sự hiếu kỳ của số đông… Vì thế, loại báo chí này trở nên “dễ nuốt” đối với số đông độc giả giống như loại thuốc viên nén (tabloid). Từ đó khái niệm “báo lá cải” (tabloid journalism) ra đời. Bắt nguồn từ Anh và Mỹ, xu hướng này đến nay đã lan rộng trên khắp thế giới”.

Cách giải thích trên đây thú vị ở chỗ, nó giúp cho người đọc thấy được sự chuyển nghĩa bằng ẩn dụ từ “tabloid – thuốc nén” sang “tabloid – báo chí” ngay trong bản thân tiếng Anh, chứ chưa cho biết danh ngữ báo lá cải của tiếng Việt bắt nguồn từ đâu. Đồng thời cách đối chiếu danh ngữ báo lá cải với tiếng Anh tabloid journalism trong ngoặc đơn như trên cũng có thể làm cho một số người hiểu sai mà suy diễn rằng đây là nguồn gốc của danh ngữ đang xét trong tiếng Việt. Trong thực tế, danh ngữ báo lá cải tuyệt đối không liên quan gì đến tabloid journalism về mặt nguồn gốc. Nhân tiện, xin nói thêm rằng, tiếng Hán hiện đại cũng không có sẵn một đơn vị từ vựng nào tương ứng với tabloid để đối dịch nên chỉ “diễn nghĩa” từ này của tiếng Anh thành “tiểu hình báo” 小型報, thường gọi tắt thành “tiểu báo” 小報 (nghĩa rộng, có trước) và thành “thông tục tiểu hình họa báo” 通俗小型畫報, nói tắt là “thông tục tiểu báo” 通俗小報 (nghĩa hẹp, có sau).

Trong nhiều ngày qua, nhiều tờ báo đã bàn về vấn đề “báo lá cải”. Ngay cả một tác giả như Nguyễn Hùng của bbcvietnamese.com cũng có bài “Trả lại tên cho “lá cải” (thứ Tư, 30/5/2012). Nói chung, dù sơ lược hay tương đối chi tiết, những bài đó đều bổ ích cho việc tìm hiểu sự ra đời rồi sự phát triển của báo chí tabloid. Nhưng tuyệt đối đồng hóa khái niệm “tabloid” của báo chí anglo-saxon với khái niệm “lá cải” của Việt Nam thì lại là một sự nhầm to. Trước nhất là ngay cả hai tiếng “lá cải” cũng đã bị hiểu sai, như trong bài của Nguyễn Hùng. Khi phân biệt “Đại chúng” (Popular) với “Chất lượng” (Quality) thì nét khu biệt thứ nhất của loại trước là Tabloid đã được ông Nguyễn Hùng dịch thành “Khổ nhỏ (lá cải)”, đối với Broadsheet là “Khổ lớn”. Ông đã dùng sai danh ngữ “lá cải” trong ngoặc đơn.

Tabloid ở đây là một tiêu chí về khuôn khổ (khổ A3), đối với broadsheet là khổ lớn thì không thể phụ chú cho nó bằng hai tiếng “lá cải” như thế được. Lý do rất đơn giản: trong tiếng Việt, hai chữ “lá cải” không bao giờ được dùng để chỉ khổ giấy, dù là khổ A mấy. Ta có thể suy diễn rằng ông Hùng đã mặc nhiên hiểu “lá cải” là hai từ mà tiếng Việt đã dùng theo ẩn dụ để chỉ khổ giấy từ trước, rồi sau đó mới dùng nó theo nghĩa xấu hiện hành (báo dở, báo tồi). Cũng vì một cách hiểu sai như thế mà Trường Thuỷ mới đánh đồng “lá cải” với “báo khổ nhỏ”. Tác giả này viết: “Những năm gần đây, khái niệm “lá cải” hay “báo khổ nhỏ” gần như chỉ được đề cập với góc độ cung cách và chủ đề đưa tin của tờ báo”. (“Thế nào là báo lá cải?”, hcm.24h.com.vn ngày 30/5/2012). Xin thưa rằng, sự thật hoàn toàn không phải như thế. “Lá cải” không phải là một đơn vị từ vựng “tự cung tự cấp” của tiếng Việt để cho ta có thể dùng nó mà dịch tabloid của tiếng Anh. Đó là một hình thức sao phỏng từ tiếng Pháp.

Thực ra, nhiều thuật ngữ của nghề báo ở Việt Nam đã bắt nguồn từ tiếng Pháp: co (corps) trong co chữ, măng-sét (manchette), sapô (chapeau), tít (titre), v.v… Nhưng những trường hợp như thế này thì còn dễ thấy vì dù sao đó cũng chỉ là những hình thức phiên âm. Chứ như hai tiếng lá cải thì ít ai nghĩ rằng nó được mượn từ tiếng Pháp theo biện pháp sao phỏng.

Sao phỏng (tiếng Pháp: calque, tiếng Anh: loan translation) là một hình thức vay mượn từ vựng trong đó các yếu tố được vay mượn đều được dịch theo nghĩa đen sang ngôn ngữ đi vay mượn nhưng phải được hiểu theo đúng cách hiểu của người nguyên ngữ. Tin vịt là một danh ngữ sao phỏng từ tiếng Pháp canard, nghĩa là tin thất thiệt, chứ không phải tin tức liên quan đến vịt là một giống gia cầm. Từ thập niên 90, khi Việt Nam mở cửa, ta bắt đầu sử dụng hai tiếng trọn gói, sao phỏng từ tiếng Anh package. Ta hiểu rằng đây là chuyện bao trọn từ khâu đầu đến khâu cuối, bao từ A đến Z. Có ai máy móc hoặc ngớ ngẩn đặt vấn đề xem người ta gói bằng vải, bằng giấy hay thậm chí bằng lá chuối, lá dong, v.v…

Cũng thế đối với hai tiếng lá cải, mà ít ai ngờ rằng nguyên mẫu của nó trong tiếng Pháp lại có dây mơ rễ má với su trong su lơ, su hào và su kem. Su lơ là do phiên âm từ tiếng Pháp

chou-fleur, su hào do chou-rave, su kem do chou à la crème. Còn lá cải thì do sao phỏng từ tiếng Pháp feuille de chou, mà nghĩa đen là… “lá cải”. Nhưng vì đây là một hình thức sao phỏng cho nên hễ người Pháp hiểu nó như thế nào thì ta cũng phải theo mà hiểu đúng như thế. Sau đây là lời giảng về feuille de chou trong một số từ điển tiếng Pháp:

– Le Petit Larousse Illustré 2002: Journal médiocre (tờ báo xoàng);

– Dictionnaire Hachette, édition 2005: Journal de peu de valeur (tờ báo ít giá trị);

– Le Grand Robert: Papier, écrit, journal de peu de valeur (bài báo, bài viết, tờ báo ít giá trị); v.v…

Cho đến nay, ngay cả khi tabloid đã thực sự đi vào tiếng Pháp, có khi với cả hình thức “Pháp hóa” tabloêde – nhưng Viện Hàn lâm lại chưa công nhận – thì mấy tiếng feuille de chou vẫn hành chức một cách bình thường trong ngôn ngữ hằng ngày, không những tại Pháp, mà ở cả nhiều nước nói tiếng Pháp khác nữa. Sau đây là một số dẫn chứng:

1. “Pour conclure, le Bild est une feuille de choux (sic) type tabloêde qui ne peut en aucun cas servir de référence sérieuse en Allemagne”. (Để kết luận, tờ Bild là một tờ lá cải kiểu tabloid không thể dùng để tham khảo một cách nghiêm túc trong (bất cứ) trường hợp nào ở nước Đức). Đây là lời bình luận của Arminius đối với bài “Une personne âgée sur le trottoir, c’est une bibliothèque qu’on assassine” (Một người cao tuổi (sống) ở vỉa hè là một thư viện người ta đang giết đi) trên blog của Jean-Paul Foscarvel (30/11/2011).

2. “L’écrivain Heinrich Bôll, prix Nobel de littérature 1972, avait déjà, dès 1974, dans son roman Die verlorene Ehe der Katharina Blum (L’honneur perdu de Katharina Blum), dénoncé les méthodes très contestables de cette feuille de chou.” (Nhà văn Heinrich Bôll, giải Nobel Văn chương 1972, ngay từ 1974, trong tiểu thuyết Danh dự đã mất của Katharina Blum của mình, đã vạch trần những phương pháp rất đáng tranh cãi của tờ báo lá cải này (tờ Bild của Đức – AC).” Đây là ý kiến của Michelmau trong bài “Le tabloêd Bild devient le 1er site internet d’informations” (tờ Bild dạng tabloid trở thành trang đứng đầu về thông tin trên Onternet) trên mạng AllemagnOmax (1/2/2011).

3. – “France Antilles est le tabloid-feuille de chou locale, en situation de quasi-monopole” (France Antilles là tờ lá cải địa phương dạng tabloid, chiếm vị trí gần như độc quền). Đây là câu trả lời của Renaudsechet trên voyageforum.com ngày 24/7/2011 cho câu hỏi “Quels journaux peut-on trouver dans les kiosques en Guadeloupe?” (Có thể tìm thấy những tờ báo nào tại các ki-ốt ở Guadeloupe?).

4. – “Fiddes a raconté au tabloêd britannique The Sun (une excellente feuille de chou) qu’en 2005, Michael aurait voulu faire assassiner un de ses frères, Randy, un ex-membre des Jackson Five.” (Fiddes (cựu vệ sĩ của Michael Jackson – AC) đã kể cho tờ báo dạng tabloid The Sun của Anh (một tờ báo lá cải đặc sắc) rằng, hồi 2005, Michael như đã muốn cho ám sát Randy, một trong những anh em của anh ta, một thành viên cũ của nhóm Năm anh em nhà Jackson). Đây là lời kể của Josée Guimond trong bài “Zones de turbulence” (Những vùng náo động) trên lapresse.ca/le-soleil ngày 19/12/2012.

5. – “(…) Une feuille de choux (sic) telle que The National Enquirer se permet de publier en une un cliché montrant Whitney dans son cercueil (Một tờ báo lá cải như The National Enquirer tự cho phép mình đưa lên trang nhất bức ảnh Whitney (Houston – AC) nằm trong quan tài). Tin của musique.portail.free.fr ngày 2/2/2012, liên quan đến đám tang của Whitney Houston.

Đấy, bên cạnh tabloid tiếng Anh “nguyên xi hoặc tabloêde “Pháp hóa”, danh ngữ feuille de chou hãy còn sống mãnh liệt, cường tráng như thế trong tiếng Pháp, nơi nó đã sinh ra tự bao giờ… Với nghĩa cụ thể và rõ ràng trên đây của nó, từ lâu feuille de chou đã được dịch sang tiếng Việt thành lá cải và được hiểu là:

– “Tờ báo tồi” (Từ điển tiếng Việt, Văn Tân chủ biên, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1967).

– “Các tờ báo ít đọc giả” (Việt-Nam tự-điển của Lê Văn Đức, Khai Trí, Sài Gòn, 1970).

– “Ví tờ báo tồi, viết nhảm nhí, không có giá trị”, (Từ điển tiếng Việt, Hoàng Phê chủ biên, Nxb Đà Nẵng – Vietlex, 2007).

Trong bài “Tại sao người ta gọi là “Báo Lá Cải”?”, trên trang pcxclubvietnam.com ngày 9/5/2012, Ngoc Tuan đã hiểu nhầm nghĩa của từ feuille ( trong feuille de chou) nên mới viết: “Ở Pháp người ta dùng từ “feuille de chou” (“feuille”: tờ báo và “chou”: cải bắp)”. Thực ra ở đây feuille vẫn là lá cây chứ không phải tờ báo vì cả danh ngữ feuille de chou mới được dùng theo ẩn dụ để chỉ báo lá cải. Và cũng chính vì không thấy được xuất xứ đích thực của hai tiếng lá cải là feuille de chou nên tác giả Trường Thủy mới viết trên hcm.24h.com.vn: “Còn vì sao tabloid được dịch qua tiếng Việt là “lá cải” thì cho đến nay chưa có giải thích nào thực sự xác đáng.

Có thể vì hai lẽ: lá cải nghe giống không khí chợ búa nhộm nhoạm và thứ hai là so sánh tờ báo với cái lá cải nghe ổn hơn là lá tre, lá mít”. Đây chỉ là kết quả của một sự suy diễn… riêng tư. Nhà văn Vũ Bằng thật là sáng suốt khi dùng tabloid nguyên dạng trong Bốn mươi năm nói láo (1969): “Hằng ngày, chúng tôi ngồi bàn bạc với nhau ra một loại báo giật gân theo kiểu Tabloid (…); có lúc lại bàn làm một tờ báo in giấy màu hồng cho Đồng Minh (…) nhưng rồi kết cục không xong đâu vào đâu cả”.

Vậy cứ như trên thì lá cải của tiếng Việt chẳng có dây mơ rễ má gì về mặt nguồn gốc với tabloid của tiếng Anh. Nhưng tiếng Anh thì lại có từ tương ứng mỹ mãn với feuille de chou của tiếng Pháp và lá cải của tiếng Việt. Đó là rag, mà nghĩa gốc là giẻ rách và một trong những nghĩa bóng là… báo lá cải (“báo giẻ rách”). Người ta cũng nói rõ và dài hơn thành rag newspaper. Ngoài ra, còn có gutter-press, trong đó gutter có nghĩa là cặn bã. Nhưng theo chúng tôi thì rag là từ “xứng đôi vừa lứa” nhất để đối dịch feuille de chou và lá cải.

Sự khác nhau căn bản giữa lá cải và tabloid là ở chỗ lá cải không quan tâm đến khuôn khổ của tờ báo và (những) lĩnh vực mà nó đề cập còn tabloid thì được quy định là khổ A3 và nội dung mà nó đề cập thường là chuyện đời tư, chuyện người nổi tiếng, chuyện tai tiếng, chuyện tầm phào v.v… Ở đây, ta cần minh định rõ nội dung của từng khái niệm để tránh hiểu nhầm. Ở trên, khi nói về từ tabloid, chúng tôi có nói đến nghĩa rộng có trước và nghĩa hẹp có sau.

Nghĩa có trước của tabloid chỉ liên quan đến khuôn khổ tờ báo là khổ A3 (nghĩa 1); nhưng về sau, vì những tờ báo bình dân, chất lượng tầm thường, chạy theo thị hiếu thấp kém của đại chúng, cũng được in theo khổ A3, tức khổ tabloid, nên từ tabloid mới có thêm nghĩa sau và là một nghĩa xấu, để chỉ loại báo này (nghĩa 2). Vì không muốn bị lây “tiếng xấu” nên một số tờ báo nghiêm túc khổ A3 mới tránh từ tabloid (dù chỉ là hiểu theo nghĩa 1) mà tự xem là compact (nén). Cứ như trên thì tiếng Việt lá cải có nghĩa rộng hơn nghĩa 2 của tabloid vì trên nguyên tắc nó cũng có thể dùng để chỉ báo khổ lớn (broadsheet – tờ Bild của Đức in broadsheet) hoặc báo không đề cập đến những chủ đề đã nói, miễn đó là báo kém chất lượng.

Dù sao đi nữa thì sau đây vẫn là một điều chắc chắn: lá cải chỉ là một danh ngữ dùng để dịch feuille de chou của tiếng Pháp chứ tuyệt đối không liên quan gì đến tabloid về mặt nguồn gốc. Và một phần cũng vì thế mà dùng lá cải để dịch tabloid theo nghĩa 2 là một việc làm thực sự không thích hợp. Chỉ có rag mới là lá cải mà thôi; ở đây cả hai bên đều chỉ là những từ, ngữ thông thường. Còn tabloid (kể cả nghĩa 1) thì có thể xếp vào hàng “thuật ngữ” chỉ một thể loại báo chí, không thể tùy tiện dịch thành “lá cải” được.

Đến như lịch sử của báo lá cải ở Việt Nam thì chúng tôi cho rằng nó gắn liền với lịch sử báo chí Việt Nam vì sự xuất hiện của báo lá cải trước đây là cá biệt. Đó chỉ là những trường hợp “trật đường ray” trong cả quá trình hành nghề của làng báo chứ không rộ lên thành một xu hướng chung như báo chí tabloid ở Anh, Mỹ. Chỉ có bây giờ nó mới rộ lên ở nước ta và ai nói rằng, Việt Nam không có báo lá cải là nói sai.

---

Tác giả: An Chi
Nguồn: Theo Năng lượng Mới số 128, ra thứ Ba ngày 12/6/2012

"Ngày 18-9, VOV online đã đăng tải thông tin với nội dung về quan hệ bố chồng nàng dâu. Tuy nhiên qua xác minh, phóng viên viết tin này đã có sai sót khi chỉ dựa trên một nguồn tin không chính xác, thiếu thẩm định lại, dẫn đến tin đưa không đúng sự thật. VOV online chân thành cáo lỗi cùng bạn đọc". Đó là nội dung đính chính cho một bài báo của VOV online đăng tải ngày 18/09/2012.

Nguyên nhân là phóng viên Nguyễn Chu Trinh của VOV online đã đăng tải bài báo "Bố chồng "hư đốn" với nàng dâu, phải đi viện" hoàn toàn dựa vào nguồn thông tin "tin đồn". Bài báo này đã gây "bão mồm, bão phím" trên các diễn đàn, mặt báo,... Phóng viên này sau đó đã bị VOV kỷ luật với hình thức Cảnh cáo, không được hoạt động nghiệp vụ báo chí vô thời hạn và bố trí làm công việc khác do vi phạm viết tin sai sự thật, không tuân thủ quy trình sản xuất tin, bài.



Tuy nhiên cho đến tận bây giờ, hơn 2 năm từ "sự kiện" này, bài viết sai sự thật của anh phóng viên này vẫn được đăng tràn lan trên các báo mạng. Lấy ví dụ là báo Giáo dục Việt Nam, mặc dù đã "bám sát sạt" diễn biến sự vụ, cập nhật không hề sót các thông tin đính chính bài báo "chế" kia nhưng lạ thay họ vẫn giữ bài báo này trong mục Pháp luật của trang nhà. Có vẻ như họ cho rằng "tội lỗi" là của riêng anh chàng kia chứ họ thì hoàn toàn thánh thiện và được quyền nhai đi nhai lại nhưng không thèm nhả ra cái "cục cứt gà sáp" mà anh kia ném cho. Một tờ báo nhân danh "Giáo dục" mà có cách làm việc như vậy thì cũng đừng thắc mắc vì sao các "lều báo" lại có nhiều đất dụng võ đến thế: Tin mới, Mạng Việt Nam, Báo mới, Mương 14,..

(Doi-Mat.vn) - Vài năm trở lại đây, gần đến những ngày đánh dấu thời gian quần đảo Hoàng Sa bị Trung Quốc cưỡng chiếm, báo chí lại "thắp lên ngọn lửa lịch sử" để nhắc nhở người dân Việt về một phần máu thịt đang chịu cảnh chia lìa. Điều đó là hoàn toàn chính đáng và đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, có vẻ như sự hời hợt trong nghiên cứu, tìm hiểu ngọn ngành sự thực lịch sử bấy giờ cùng tình trạng làm báo "ăn xổi ở thì" của không ít cơ quan báo chí hiện nay dẫn đến công việc ý nghĩa này lại "lợi bất cập hại". Rất nhiều bài báo trong những năm gần đây chỉ tập trung vào khai thác thông tin một chiều từ một vài cựu quân nhân chế độ Sài Gòn, các thông tin từ những cuốn hồi ký của 1 vài sỹ quan hải quân ngụy quyền,... rồi mặc nhiên coi đó là sự thật lịch sử để cung cấp cho đông đảo bạn đọc. Thậm chí, không ít bài báo còn cổ súy, kêu gọi việc tôn vinh các "anh hùng" đã hy sinh trong việc bảo vệ (bất thành) Hoàng Sa. Tôi dù không phải là một người nghiên cứu sử nhưng cũng đã tìm đọc khá nhiều thông tin trái chiều từ chính những người đã tham gia trận hải chiến Hoàng Sa này và bằng sự chọn lọc, suy luận và tư duy, tôi tin rằng sự thực lịch sử không được "hoành tráng" như những gì báo chí đăng tải. Không phải cực đoan nhưng trong thâm tâm tôi cũng khó mà tin rằng một chế độ cầm đầu bởi những kẻ hôm trước là đầy tớ cho Pháp hôm sau là tay sai cho Mỹ mà bỗng dưng lại "yêu nước" quyết sống mái với một cường quốc khác. Mới đây, báo điện tử Giáo dục Việt Nam đã đăng tải loạt bài về sự kiện Hoàng Sa của Tiến sĩ Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ mà tôi thấy rằng có những thông tin không hợp lý và cũng theo lối mòn dữ liệu (tô vẽ) lịch sử từ các nguồn trước đó. Nhưng không chỉ có tôi mà khá nhiều bạn đọc thích tìm hiểu lịch sử, chính trị, quân sự khác cũng nghi ngờ các thông tin của loạt bài này. Xin giới thiệu với các bạn ngay dưới đây một bài viết như thế của tác giả Linh Nguyễn đăng trên Facebook (tôi có hiệu đính chút đỉnh).

Đã 39 năm qua, Quần đảo Hoàng Sa thân yêu của chúng ta nằm trong tay Trung Quốc. Từ đó đến nay, “nỗi nhớ” Hoàng Sa vẫn rực cháy trong tim mỗi người VN. Và cũng từng thời gian đó nhà nước VN vẫn đang tìm mọi cách đấu tranh đòi lại những gì của tổ tiên chúng ta bao đời dựng xây để lại cho con cháu hôm nay.

Mới đây tôi có đọc loạt bài viết trên báo giáo dục của tiến sỹ Trần Công Trục về sự kiện Hoàng Sa thất thủ. Sau khi theo dõi 6 bài đầu tiên của bài viết này, tôi nhận thấy: Loạt bài của tiến sĩ Trần Công Trục có nội dung rất giống với bài viết của Đại tá Hà Văn Ngạc, nguyên Hải đội trưởng Hải đội III Tuần dương của Hải quân VNCH. Có thể nói không ngần ngại rằng, tiến sĩ Trần Công Trục chỉ biên tập lại bài viết của đại tá Hà Văn Ngạc, mà không có kiểm định kĩ càng, dẫn đến sai lệch sự thật. Cách dùng từ trong bài viết của tiến sĩ Trục cũng không còn phù hợp với độc giả hiện nay. Rõ ràng, việc sử dụng nguồn sử liệu của chế độ cũ (VNCH) cần một cái nhìn khách quan và thấu đáo, để tránh xảy ra những sai sót hay ngộ nhận.

☞ Xem chi tiết bài viết của Đại tá Hà Văn Ngạc của VNCH tại địa chỉ: http://www.congdongnguoiviet.fr/index.php?option=com_content&view=article&id=955%3Atthchs&catid=71%3Abdc&Itemid=95

Nhiều vấn đề bất hợp lí

Ở đây, xin đề cập đến hai điểm bất hợp lí, có thể nói là bịa đặt của Đại tá Hải quân VNCH Hà Văn Ngạc. Đại tá Ngạc đã mất năm 1999, nên không loại trừ khả năng các thế lực thù địch đã mượn danh ông để xuyên tạc sự thật.

Trước hết, bài viết cho rằng: Trung Quốc đã sử dụng các tàu tên lửa cao tốc Komar (Đề án 183R) của Liên Xô để tấn công, khiến hải đội tàu VNCH buộc phải rút lui. 4 tàu tên lửa loại này cũng đã được Liên Xô viện trợ cho Hải quân Nhân dân Việt Nam trong năm 1972, nên cũng rất quen thuộc với các sĩ quan hải quân của ta. Tàu có vỏ bằng gỗ, khung và thượng tầng là hợp kim nhôm, nặng 66,5 tấn, thủy thủ đoàn 17 người, tốc độ tối đa 44 hải lí/h. Tàu tên lửa cao tốc Komar được trang bị 2 bệ phóng tên lửa diệt hạm P-15 Termit, có tầm bắn 40km và một pháo 25mm nòng đôi. Tuy nhiên, đây là loại tàu rất nhỏ, chỉ bắn được tên lửa trong điều kiện tối đa là sóng cấp 4. Quan trọng hơn, tàu khó có thể hoạt động trên biển lâu hơn 1 ngày, để tránh thời tiết xấu. Do đó, việc tàu tên lửa cao tốc Komar xuất hiện trong trận Hải chiến Hoàng Sa ngày 19-1-1974 là không chính xác!

Thứ hai, bài viết có đề cập đến chi tiết 4 máy bay MiG-21 và MiG-23 của Trung Quốc đã ném bom quần đảo Hoàng Sa. Đây tiếp tục là một điều bịa đặt. Bởi lẽ, lúc này Trung Quốc không hề có loại máy bay MiG-23. Máy bay MiG-23 cất cánh lần đầu ngày 10-6-1967, khi đó quan hệ Xô – Trung đã có nhiều rạn nứt, nên Liên Xô đã cắt viện trợ, và rút chuyên gia về nước. Trung Quốc có thể có một số máy bay MiG-23 thông qua việc mua bán bí mật với Ai Cập, song họ không thể đưa loại máy bay này vào biên chế trực chiến.
Còn về MIG-21 thì không đủ cự ly tác chiến ớ HS trừ khi phi công ném bom xong nhảy dù đào thoát.


Năm 1969 Trung -Xô dàn cả triệu quân đánh nhau tàn bạo ở biên giới.

Đảo cù lao Trân Bảo thuộc Liên Xô, TQ đánh chiếm. Hai bên đánh nhau, LX giành lại được đảo.
Sau xung đột biên giới 1969 Mao Trạch Đông leo lẻo chửi ban lãnh đaọ Liên Xô là tập đoàn xét lại liên Xô.

Liên Xô không có bán vũ khí cho TQ giai đoạn này mà 1974 TQ có Mig 21 &23 để oanh tạc Hoàng Sa? TQ chỉ có Mig 17 mà Liên Xô trang bị cho trước đó (?)

Nếu là tài liệu của VNCH thì cũng chỉ là tào lao, muốn đổ cho TQ quá mạnh nên VNCH không giành lại được Hoàng Sa??? (Không quân VNCH xếp hàng thứ 3/ thế giới đâu sao không dùng giành đảo?)

Vậy Trung Quốc có máy bay gì tham chiến ở Hoàng Sa?

Không quân Trung Quốc thời điểm đó chỉ có các máy bay J-7, là một phiên bản sao chép lại của máy bay MiG-21. Song J-7 chỉ là một máy bay tiêm kích đánh chặn, bán kính chiến đấu của nó chỉ vào khoảng 450-500km. Đây là con số dành cho nhiệm vụ tiêm kích đánh chặn, và con số này sẽ giảm mạnh khi máy bay mang bom. Trong khi đó, khoảng cách từ các sân bay gần nhất của Trung Quốc trên đảo Hải Nam đến quần đảo Hoàng Sa là 230 hải lí, tức 430km! Đây cũng là chỉ là con số lí tưởng. Trong khi đó, chiến sự lại diễn ra chủ yếu ở khu vực đảo Duy Mộng và Quang Hào, nằm sâu về phía Tây Nam quần đảo, nên khoảng cách tác chiến của không quân Trung Quốc lớn hơn nhiều. Nói cách khác, máy bay của Trung Quốc không đủ tầm bay ra Hoàng Sa. Quân Trung Quốc thời điểm năm 1974 chưa có năng lực tiếp dầu trên không, nên không thể đưa máy bay chiến đấu J-7 ra quần đảo Hoàng Sa tham chiến, trừ phi bay đi ném bom và nhảy dù bỏ máy bay!

Từ đó, ta có thể thấy: Bài viết của Đại tá VNCH Hà Văn Ngạc có nhiều chi tiết là bịa đặt. Việc tiến sĩ Trần Công Trục và báo điện tử Giáo dục Việt Nam đăng tải các tài liệu này là hành vi xuyên tạc lịch sử.

Thực ra việc quần đảo HS bị mất trong đó có sự tiếp tay đi đêm của Mỹ và sự hèn nhát bạc nhược của sỹ quan binh lính VNCH. Lực lượng tác chiến VNCH lúc đó vượt trội hơn hẳn Trung Quốc.
Chưa nói tới lực lượng "không quân thứ 3 thế giới" với hàng trăm máy bay F5, A37 đủ sức tác chiến vươn tới HS. Nhưng điều đó đã không bao giờ xảy ra.
☞  Để bạn đọc tham khảo, xin đưa ra bài viết của Trung tá Hải quân VNCH Lê Văn Thự, người trực tiếp tham gia trận đánh tại địa chỉ: http://danluan.org/tin-tuc/20130119/le-van-thu-su-that-ve-tran-hai-chien-hoang-sa

Theo đánh giá của tôi, tuy góc nhìn của Trung tá Lê Văn Thự chưa đầy đủ, nhưng đã phản ánh được khá chính xác sự thật lịch sử diễn ra trong trận Hải chiến Trường Sa 19-1-1974. Trung tá Lê Văn Thự đã thẳng thắn nhìn nhận sự thật, thừa nhận nhiều hạn chế của bản thân, cũng như những thiếu sót của hải quân VNCH trong thất bại tại quần đảo Hoàng Sa. Đó là thái độ cầu thị của một con người có lương tâm, trách nhiệm và tự trọng. Trung tá Thự cũng đã chỉ ra nhiều điểm sai sự thật trong bài viết của Đại tá Hải quân VNCH Hà Văn Ngạc.

Sự thật về trận Hải chiến Hoàng Sa

Trong thời điểm nổ ra chiến sự, lực lượng phía Hải quân Trung Quốc có 6 tàu chiến. Trong đó, lớn nhất là hai tàu săn ngầm Kronstadt (Đề án 122bis) của Liên Xô, nặng khoảng 300 tấn, tốc độ tối đa 20 hải lí/h, vũ khí (không tính các vũ khí chống ngầm không có giá trị trong hải chiến) có 1 pháo 85mm và 3 pháo 37mm. Đây là các pháo lưỡng dụng vừa phòng không, vừa chống tàu. Tiếp đó là 2 tàu quét mìn T.43 sao chép từ mẫu tàu quét mìn SO-1 (Đề án 201) của Liên Xô, nặng khoảng hơn 200 tấn, tốc độ tối đa 25 hải lí/h, vũ khí chống tàu có 2 pháo nòng kép 57mm và 2 pháo nòng kép 25mm. Ngoài ra, còn có hai tàu đánh cá mang pháo 25mm và một tàu vận tải cỡ trung.

Trong khi đó, phía Hải quân VNCH tung vào trận 4 tàu chiến: khu trục hạm HQ-04 Trần Khánh Dư, nặng khoảng 1.590 tấn, tốc độ tối đa 21 hải lí/h, vũ khí có 3 pháo bắn nhanh 76mm điều khiển bằng radar, 1 pháo 40mm nòng kép và 8 pháo phòng không 20mm. Hai hộ tống hạm HQ-05 Trần Bình Trọng và HQ-16 Lý Thường Kiệt, nặng khoảng 2.500 tấn, tốc độ tối đa 20 hải lí/h, vũ khí có 1 pháo đa năng 127mm, 1 cụm 4 pháo phòng 40mm, 2 pháo nòng kép 40mm và 6 pháo phòng không 20mm. Tàu quét mìn HQ-10 Nhật Tảo, nặng 650 tấn, tốc độ tối đa 15 hải lí/h, vũ khí chống tàu có 1 pháo 76mm, 4 pháo 40mm và 6 pháo phòng không 20mm.

Như vậy, chúng ta có thể thấy rõ: Phía Hải quân VNCH chiếm ưu thế tuyệt đối về hỏa lực. Trung Quốc không có pháo 127mm mà phía VNCH có. Trung Quốc chỉ có 2 pháo 85mm, VNCH có 4 pháo 76mm, trong đó khu trục hạm HQ-05 mang 3 pháo 76mm được điều khiển bằng radar, có tốc độ bắn cao 20 phát/phút. Trung Quốc chỉ có 4 nòng pháo 57mm, 3 pháo 37mm, VNCH có 22 nòng pháo 40mm. Trung Quốc chỉ có 8 nòng pháo 25mm, VNCH có 26 pháo 20mm! Thực sự, chỉ cần mình tàu HQ-05 tham chiến, thì đã có thể đánh chìm toàn bộ 6 tàu Trung Quốc bằng các pháo bắn nhanh 76mm (!)

Vậy tại sao phía VNCH lại thất bại? Theo dữ liệu từ bài viết của Trung tá Lê Văn Thự, ta phần nào hình dung ra sự việc:
Trước hết, lực lượng tham chiến thực sự trong Hải chiến Hoàng Sa chỉ là hai tàu HQ-10 và HQ-16. Hai tàu HQ-04, HQ-05 chỉ đứng ngoài quan sát, và sau đó rút lui khi HQ-10 bị đánh chìm. Nếu như các tướng lĩnh VNCH không quá hèn nhát, thì có thể hiểu rằng: Đây là lực lượng dự bị mạnh của Hải quân VNCH, để sẵn sàng đối phó với những tình huống bất ngờ có thể xảy ra, khi phía Trung Quốc điều quân tăng viện.
Phát hiện thấy các tàu Trung Quốc co cụm trong khu vực lòng chảo Hoàng Sa, chỉ có hai đường ra vào, trung tá Lê Văn Thự đã lên kế hoạch: Hai tàu HQ-10 Nhật Tảo của thiếu tá thuyền trưởng Ngụy Văn Thà, và HQ-16 Lý Thường Kiệt của trung tá thuyền trưởng Lê Văn Thự chia nhau chặn hai đường ra vào lòng chảo Hoàng Sa, nhốt các tàu Trung Quốc ở trong để tiêu diệt. Sở dĩ phải làm vậy, vì các tàu của Hải quân VNCH lớn hơn rất nhiều tàu Trung Quốc, và di chuyển chậm chạp hơn. Đánh tàu địch ở thế trận đó sẽ vô hiệu hóa sức cơ động cao của các tàu nhỏ Trung Quốc. Dĩ nhiên, chỉ hai tàu HQ-10 và HQ-16 cũng đã là quá mạnh so với lực lượng Trung Quốc. Tàu HQ-10 Nhật Tảo bé nhất hải đội VNCH, nhưng cũng lớn gấp đôi tàu chiến Kronstadt của Trung Quốc.

HQ-16 mở màn trận đánh, khai hỏa trước ở cự li khoảng 4 hải lí, sau đó là HQ-10. Sau khoảng 20 phút, một tàu Kronstadt mang số hiệu 274 của Trung Quốc đã bị đánh cháy, buộc phải bỏ chạy. Nhưng không ai ngờ, HQ-16 bị trúng đạn pháo 127mm của … chính tàu HQ-5! May mắn là viên đạn không nổ ("May là viên đạn không nổ, chứ nổ thì HQ-16 chìm tại chỗ! Lấy được viên đạn ra, toán tháo gỡ đạn dược ngạc nhiên cho biết rằng viên đạn “made in USA” và cỡ 127 ly. Sau này truy ra mới biết là đạn do HQ-5 bắn.") song tàu bị thiệt hại nặng, hỏng một máy, buộc phải rút lui bảo toàn lực lượng. Phía Trung Quốc dồn sức đánh vào tàu yếu hơn là HQ-10, đánh chìm tàu này, khiến Thiếu tá thuyền trưởng Ngụy Văn Thà tử trận.

Hành động của hai tàu HQ-04 và HQ-05 thật đáng ngờ! HQ-04 là tàu hiện đại nhất của hải đội, đủ sức đánh bại toàn bộ đội tàu Trung Quốc, nhưng lại đứng nhìn, không hề có các động thái chi viện cho đồng đội. HQ-05 thì khai hỏa bắn hỏng tàu HQ-16! Có thể nói rằng, trong trận đánh này, công của Hải quân Trung Quốc rất nhỏ, công lao chủ yếu dành cho tàu HQ-05 đã bắn hỏng tàu HQ-16, và có thể là cả HQ-10. Sau trận chiến, HQ-04 và HQ-05 tháo chạy về phía căn cứ Subic của Philipine, chúng không hề bị trầy sơn, chứ đừng nói đến tham chiến hay trúng đạn của tàu Trung Quốc. Thực tế, chỉ có hai tàu HQ-10 Nhật Tảo và HQ-16 Lý Thường Kiệt thực sự chiến đấu với 6 tàu Trung Quốc, và họ đã giành chiến thắng, nếu như không có phát đạn 127mm bắn hỏng tàu HQ-16, và có thể là cả tàu HQ-10.

Trung tá Lê Văn Thự cũng chỉ rõ hàng loạt sai sót của Hải quân VNCH trong trận đánh này, có thể trích ra như sau:
- Không sử dụng những phương tiện hiệu quả để đối phó với tàu Trung Quốc. Các tàu HQ-10, HQ-16 của VNCH đều là tàu lớn, di chuyển kém linh hoạt, vũ khí bắn thủ công kém chính xác. Thủy thủ đoàn chưa quen hải chiến, mà chỉ quen yểm trợ hỏa lực cho bờ biển. HQ-04 là loại tàu chiến hiệu quả để tác chiến với tàu Trung Quốc, có hỏa lực cực mạnh đủ sức đánh chìm cả 6 tàu, nhưng lại đứng ngoài.
- Không có bác sĩ trên tàu, binh sĩ bị thương không được chăm sóc đầy đủ, nên đã thiệt mạng vô ích.
- Đưa biệt kích lên giữ đảo, nhưng không hề chuẩn bị lương thực, đạn dược, không có biện pháp tiếp tế để đảm bảo bám trụ lâu dài. Khi hải quân VNCH rút lui đã bỏ mặc toán biệt kích trên đảo, khiến họ phải vượt biển bằng bè, và 1 người đã chết trên biển vì khát nước.

Không quân VNCH ở đâu?

Thái độ đáng ngờ của các tàu HQ-04, HQ-05, cùng hàng loạt biến động chính trị giữa ba cường quốc Mỹ - Xô – Trung trong giai đoạn này, khiến ta đặt dấu hỏi: Liệu VNCH có thực sự quyết tâm bảo vệ quần đảo Trường Sa.
Trong hoàn cảnh đó, kể cả khi hải quân thua trận, thì phía VNCH hoàn toàn đủ sức tiêu diệt hết các tàu Trung Quốc bằng không quân. Họ có đội máy bay cường kích lớn thứ ba thế giới, chỉ sau hai siêu cường Mĩ và Liên Xô. Khoảng cách từ Đà Nẵng ra quần đảo Hoàng Sa là khoảng 200 hải lí, tức khoảng 370km, nằm trong tầm tác chiến của hai loại máy bay F-5 và A-37, mà không quân VNCH có hàng trăm chiếc. Máy bay tiêm kích hạng nhẹ F-5 có bán kính chiến đấu 1.400km, mang được 3.200kg vũ khí gồm tên lửa không đối không và bom, rocket các loại. Máy bay cường kích A-37 có bán kính chiến đấu 740km, mang được 1.230kg bom và rocket.
Và cũng cần nói thêm rằng, hỏa lực phòng không của các tàu chiến Trung Quốc gần như là con số không. Họ thậm chí không có radar phòng không hay radar điều khiển hỏa lực, mà đơn thuần là các pháo phòng không 57mm, 37mm và 25mm bắn thủ công, với tốc độ chậm. Không quân VNCH thừa sức tiêu diệt các tàu này, nhưng một trận đánh phục thù giành lại Hoàng Sa đã không diễn ra, đó là vì sao.

Kí ức buồn này cũng đã được phi công Nguyễn Thành Trung kể lại như sau:

Đến giờ này tôi vẫn ân hận, tiếc là không được chết vì Hoàng Sa. Ngày 18.1.1974, hải quân Trung Quốc đổ bộ lên chiếm đảo Hoàng Sa, phía Việt Nam Cộng hoà khi đó có một đại đội địa phương quân chốt trên đảo Phú Lâm. Hai bên đánh nhau, cùng có thương vong về con người nhưng quân số Trung Quốc đông quá, 51 lính địa phương quân của ta bị bắt đưa về Trung Quốc. Việt Nam Cộng hoà lên tiếng phản đối việc Trung Quốc dùng sức mạnh quân sự để chiếm đảo của Việt Nam một cách phi pháp. Đây là sự kiện lớn, dư luận thế giới cũng phản đối việc đó.
Lúc này hải quân của Việt Nam Cộng hoà không thể đổ bộ chiếm lại đảo được. Ngày 19.1.1974, tổng thống Nguyễn Văn Thiệu điều năm phi đoàn F5, bốn ở sân bay Biên Hoà, một ở sân bay Đà Nẵng, mỗi phi đoàn có 24 máy bay và 120 phi công ra Đà Nẵng chuẩn bị đánh lấy lại Hoàng Sa. Mọi người rất phấn khởi, tụi tôi đi ra với tư thế là đi lấy lại một phần lãnh thổ đất nước. Sĩ quan cấp tá ở các phi đoàn 520 – Nguyễn Văn Dũng, 536 – Đàm Thượng Vũ, 540 – Nguyễn Văn Thanh, 544 – Đặng Văn Quang, 538 – Nguyễn Văn Giàu đều đã lên kế hoạch tác chiến kỹ lưỡng.
150 phi công thuộc sáu phi đoàn F5 của không lực Việt Nam Cộng hoà khi đó đều ký tên chung vào một lá đơn tình nguyện “Xin được chết vì Hoàng Sa”.
Hàng ngày, máy bay RF5 có nhiệm vụ bay và chụp ảnh các toạ độ từ nhỏ nhất ở Hoàng Sa, xem có thay đổi gì, tàu chiến Trung Quốc di chuyển ra sao, bố trí các cụm phòng thủ thế nào… đưa về chiếu ra cho tất cả phi công theo dõi. Tụi tôi đếm từng tàu một, thậm chí đếm được cả số ghi trên tàu, chia bản đồ ra làm bốn, mỗi góc tư giao cho một phi đoàn, phi đoàn thứ năm bay bảo vệ trên không. Họ có 43 tàu tất cả và quyết tâm của tụi tôi là đánh chìm tất cả 43 tàu đó trong vài giờ.
Về không quân, vào thời điểm đó chúng tôi có nhiều lợi thế hơn Trung Quốc. Bay từ Đà Nẵng ra Hoàng Sa bằng cự ly từ đảo Hải Nam ra. Ưu thế của phi đội tụi tôi là máy bay bay ra, đánh nửa tiếng vẫn thừa dầu bay về còn Trung Quốc chỉ có Mig 21, bay ra đến Hoàng Sa thì không đủ dầu bay về. Khí thế phi công lúc đó hừng hực, mấy anh chỉ huy trưởng từ đại tá trở xuống đòi đi đánh trước. Tất cả háo hức chờ đến giờ G là xuất kích. Nhưng giờ G ấy đã không đến. Hạm đội 7 của Mỹ trên biển không cứu các hạm đội của đồng minh Việt Nam Cộng hoà bị bắn chìm và bị thương trên đảo. Dường như vì lợi ích của mình, các quốc gia lớn có quyền mặc cả và thương lượng bất chấp sự toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia khác.
Một mảnh đất dù nhỏ cũng là tổ quốc mình, cha ông ta đã đắp xây nên bờ cõi, là con dân của đất nước ai cũng có nghĩa vụ thiêng liêng gìn giữ lấy. Tụi tôi háo hức sẵn sàng tất cả nhưng cuối cùng không được chết cho Hoàng Sa. Tới bây giờ tôi vẫn ân hận. Sau này bạn bè tôi gặp lại nhau cũng cùng một tâm trạng: đáng lẽ tụi mình chết cho Hoàng Sa thì vinh dự hơn!

Sự thật là như vậy, không phải không có một kế hoạch tái chiếm Hoàng Sa bằng không quân. Trung Quốc hiểu điều này, và họ đã rất dè dặt khi có những động thái xâm lấn chủ quyền biển đảo Việt Nam. Họ sẵn sàng nướng các tàu tiền tiêu cổ lỗ này và bỏ mồi quay về, hoặc giữ thế cài răng lược mỗi bên giữ một nửa với VNCH. Song, khi mà tàu HQ-16 bị chính tàu phe mình bắn hỏng, khi mà một trận không tập nhấn chìm toàn bộ các tàu Trung Quốc không có, thì họ đã chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa.
Câu trả lời cho vấn đề này, có lẽ xin nhường lời cho người phi công anh hùng Nguyễn Thành Trung: Dường như vì lợi ích của mình, các quốc gia lớn có quyền mặc cả và thương lượng bất chấp sự toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia khác. Một mảnh đất dù nhỏ cũng là tổ quốc mình, cha ông ta đã đắp xây nên bờ cõi, là con dân của đất nước ai cũng có nghĩa vụ thiêng liêng gìn giữ lấy.

Tôi cũng đã gửi câu hỏi lên báo giáo dục.nhưng cũng chưa có hồi âm chính đảng.mong báo giáo dục trao đối lại với tác giả: